Het verhaal van King Arthur
King Arthur speelt rond het jaar 467, wanneer het West-Romeinse Rijk zijn greep op Brittannië verliest. Arthur, in de film Artorius Castus genoemd, leidt een groep Sarmatische ruiters die jarenlang in Romeinse dienst heeft gevochten. De mannen verwachten hun vrijheid, maar krijgen eerst een laatste opdracht: een Romeinse familie evacueren voordat een Saksisch leger het gebied bereikt.
Tijdens de missie raakt Arthur in conflict met zijn Romeinse opdrachtgevers. Hij ziet hoe plaatselijke bewoners gevangen worden gehouden en ontmoet Guinevere, die in deze versie een krijger uit het volk van de Woads is. De Woads staan onder leiding van Merlijn en verzetten zich tegen de Romeinse aanwezigheid en het oprukkende Saksische leger.
De film gebruikt bekende namen als Lancelot, Galahad, Gawain en Tristan, maar plaatst ze in een verhaal dat nauwelijks lijkt op de latere ridderromans. Er is geen zoektocht naar de Heilige Graal en Camelot is geen marmeren hof. Wie wil weten wanneer die elementen wel in de traditie verschenen, vindt dat in ons overzicht van de ontwikkeling van de Arthurlegende.
Regisseur, scenarist en cast
Antoine Fuqua had vóór 2004 vooral naam gemaakt met hedendaagse misdaad- en actiefilms, waaronder Training Day. Zijn voorkeur voor fysiek gefilmde actie, modderige locaties en morele conflicten is ook hier zichtbaar. Het scenario werd geschreven door David Franzoni, die eerder meewerkte aan Gladiator. Producent Jerry Bruckheimer bracht de schaal van een grote Hollywoodproductie mee.
Clive Owen speelt Arthur, Ioan Gruffudd vertolkt Lancelot en Keira Knightley speelt Guinevere. Mads Mikkelsen is te zien als Tristan. Ray Winstone, Joel Edgerton, Hugh Dancy en Ray Stevenson spelen respectievelijk Bors, Gawain, Galahad en Dagonet. De verschillende houdingen tegenover Rome en hun verplichte diensttijd zorgen voor spanning binnen de groep.
De film verscheen enkele jaren na Gladiator, toen historische spektakelfilms opnieuw grote bioscoopproducties werden. Disney en producent Jerry Bruckheimer kozen voor omvangrijke praktische decors, grote groepen figuranten en gevechten op locatie. De gedempte kleuren en modderige landschappen onderscheiden de film van de kleurrijkere Arthurverfilmingen uit eerdere decennia.
De historische keuze achter Artorius
De openingsvermelding presenteert de film als een benadering van een mogelijk historische Arthur. De naam Artorius Castus verwijst naar Lucius Artorius Castus, een Romeinse officier die waarschijnlijk in de tweede of derde eeuw leefde. Dat is aanzienlijk eerder dan de periode waarin de film zich afspeelt. Ook de koppeling met Sarmatische ruiters is een theorie, geen algemeen aanvaarde conclusie.
De film mengt verschillende perioden en ideeën tot één helder dramatisch conflict. De Muur van Hadrianus bestond werkelijk, Rome trok zijn bestuur en legers in de vroege vijfde eeuw grotendeels terug en groepen Saksen vestigden zich in Brittannië. Maar de precieze verhoudingen, kleding, wapens en politieke verbanden waren complexer dan een speelfilm in twee uur kan tonen.
De film is daarom geen nauwkeurige reconstructie van één bewezen historische gebeurtenis. Wel maakt de productie zichtbaar hoe Brittannië tussen Romeins bestuur en de vroege middeleeuwen wordt voorgesteld. Het dossier over kastelen en historische bouwmaterialen vergelijkt de forten en houten nederzettingen uit de film met bouwvormen uit de betreffende perioden.
De veldslagen en de ijsvlakte
De bekendste actiescène speelt op een bevroren meer. Arthur en zijn ridders verzwakken het ijs om een groter Saksisch detachement tegen te houden. De beslissende confrontatie vindt plaats bij Badon Hill, waar de Woads en Arthurs ruiters gezamenlijk tegenover het Saksische leger staan.
Badon behoort tot de weinige veldslagen die in vroege teksten met de Arthurtraditie in verband zijn gebracht, al is de locatie onbekend en wordt Arthurs rol pas in latere bronnen expliciet. De film gebruikt de naam daarom vooral als herkenbaar historisch anker. Lees meer over de vroegste geschreven bronnen.
Bioscoopversie en director's cut
Naast de bioscoopversie van 126 minuten verscheen een langere director's cut. Deze versie bevat uitgebreidere gevechten en extra scènes met de ridders. De hoofdstructuur van het verhaal blijft hetzelfde. Diensten als Disney+, Prime Video en Pathé Thuis kunnen verschillende versies aanbieden; de vermelde speelduur laat zien om welke uitgave het gaat.
De langere versie biedt meer tijd om de Romeinse infrastructuur, houten nederzettingen en verdedigingswerken te bekijken. De gids bij de filmlocaties legt uit welke buitenscènes in Ierland en Wales werden opgenomen en welke gebouwen speciaal voor de productie zijn gemaakt.